Historia

Z PRZESZŁOŚCI

 Nazwa „Alwernia” odnosiła się pierwotnie do klasztoru bernardynów, zbudowanego na lesistym wzgórzu Podskale, ufundowanego przez kasztelana Krzysztofa  Korycińskiego na wzór pustelni Alverno nad rzeką Arno w Toskanii, którą fundator zachwycił się podczas podróży po Włoszech.

Początkowo w 1616 roku powstał drewniany kościółek, w latach 1625-1656 wzniesiony został klasztor a następnie (1630-1676) murowany kościół. Po śmierci Krzysztofa Korycińskiego w 1636 roku budowę kompleksu klasztornego kontynuował jego syn Stanisław. Później klasztor wspierali właściciele okolicznych dóbr, zwłaszcza Franciszek Szwarcenberg Czerny oraz rodzina Szembeków.

Z czasem u stóp klasztoru powstała osada utrzymująca się z przybywających do niego pątników a także z rolnictwa i rzemiosła. Data jej powstania nie jest dokładnie znana, pierwsza pisemna wzmianka pochodzi dopiero z 1778 roku, kiedy to król Stanisław August Poniatowski wydał przywilej zezwalający na 12 jarmarków rocznie, co z pewnością przyczyniło się do rozwoju handlu. W 1795 roku miejscowość liczyła 33 domostwa  i 208 mieszkańców.

Po III rozbiorze Polski w 1795 roku Alwernia znalazła się pod panowaniem austriackim, by w 1809 roku po zwycięstwie Napoleona nad Austrią wejść w skład Księstwa Warszawskiego. Na Kongresie Wiedeńskim w 1815 roku nastąpił nowy podział ziem polskich i Alwernia znalazła się w Rzeczpospolitej Krakowskiej (do 1846 roku).

W 1861 roku w miejscowości było 15 garncarzy, 9 kowali, 7 rzeźników, 6 piekarzy oraz po 3 stolarzy, rymarzy i szewców.  Mniej więcej w tym czasie Alwernię zaczęto zaliczać do miasteczek. W 1870 roku w Alwerni było 79 domów i 524 mieszkańców.

W 1903 roku Alwernia otrzymała prawa miejskie, które następnie utraciła w okresie międzywojennym. Uzyskała je ponownie w 1993 roku, od tego też czasu jest siedzibą miasta i gminy.

ZABYTKI

Barokowy klasztor i kościół oo. Bernardynów w Alwerni pw. Stygmatów św. Franciszka z lat 1630-1676 - najbardziej znany zabytek gminy, miejsce pielgrzymkowe kultu obrazu Pana Jezusa Ecce Homo, słynącego z licznych przypadków łask i cudów. Obraz ofiarowany w 1686 roku, przyozdobiony srebrną sukienką z ok. 1700 roku, znajduje się na marmurowym ołtarzu z 1712 roku w bocznej kaplicy kościoła, nakrytej kopułą z latarnią.

Kościół jest murowany, jednonawowy z transeptem i półkoliście zamkniętym prezbiterium, z charakterystyczną wieżą, widniejącą malowniczo na alwerniańskim wzgórzu górującym nad okolicą, która stała się wizytówką miasta. Samą wieżę dobudowano w latach 1897-1900.

Na uwagę zasługują późnobarokowe ołtarze: ołtarz główny, w którym umieszczony jest krucyfiks z 1624 roku oraz 6 bocznych z obrazami z XVII i XVIII wieku, w tym Matki Boskiej z Dzieciątkiem sprzed 1616 roku oraz św. Antoniego Padewskiego z 1633 roku.

Ciekawymi obiektami zabytkowymi są rzeźby z XVII w. oraz organy i ambona z II połowy XVIII wieku. Można tu podziwiać interesującą płaskorzeźbę św. Anny Samotrzeć podarowaną kościołowi w 1742 roku, stacje drogi krzyżowej z XVII wieku, zachowane nagrobki z XVII i XIX wieku m.in. Krzysztofa Korycińskiego, Jana Stanisława Korycińskiego, Aleksandra i Urszuli Szembeków oraz epitafia Franciszka Szwarcenberg-Czernego, Aleksandra i Teresy Łaszkowskich z XVIII wieku.

Przed kościołem znajduje się dziedziniec odpustowy z lat 1754-1758, powiększony w latach 1897-1901. Pośrodku niego stoi kamienny krucyfiks z 1758 roku a przed ogrodzeniem kościoła rzeźba Chrystusa Frasobliwego z 1900 roku.

Klasztor Bernardynów zbudowano w latach 1625-1656, został on następnie częściowo podwyższony w 1889 i 1903 roku. Budynki klasztorne zgrupowane są wokół otoczonego krużgankami wirydarza, przy bramie umieszczono posągi ewangelistów. W klasztorze można zobaczyć portrety rodziny Korycińskich.

W marcu 2011 roku wybuchł pożar w zabudowaniach klasztornych. Spłonął dach nad klasztorem i nad kościołem. Ogień zniszczył również małą wieżę. W znacznym stopniu ucierpiała też sama świątynia, której  niedawno odrestaurowane polichromie i ołtarze na skutek walki z pożarem zostały zabrudzone i zawilgocone. Na szczęście ogień nie przeniósł się do kościoła, dzięki czemu ocalał jego wystrój, a przede wszystkim kaplica z cudownym wizerunkiem „Ecce Homo”. Klasztor i kościół są już odbudowane i odnowione. www.bernardyni-alwernia.pl

Małopolskie Muzeum Pożarnictwa w Alwerni – najstarsze tego typu muzeum w Polsce, z bogatym zbiorem eksponatów pochodzących z różnych regionów i okresów dziejowych.  Są to m.in. kolekcje medali, odznaczeń, odznak, plakietek, sztandarów, proporczyków, dokumentacje fotograficzne obiektów strażackich, sikawki ręczne, silniki, motopompy, toporki, hełmy i sztandary.

Najbardziej cenne eksponaty to wozy konne z lat 1910-1913 oraz samochody pożarnicze: „Mercedes” z 1926 roku, Fiat typu 621 L z 1938 roku oraz zrekonstruowany Dodge z 1942 roku.

Za swoje osiągnięcia w dziedzinie konserwacji zabytkowych wozów strażackich strażacy otrzymali nagrody Sybilla 1999 oraz Sybilla 2003 przyznawane przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Muzeum prowadzone społecznie przez OSP Alwernia czynne jest po wcześniejszym telefonicznym zgłoszeniu – tel.: 12 283 17 50.  www.ospalwernia.cba.pl/muzeum.html

Zespół pałacowo- parkowy w Porębie Żegoty – ruiny pałacu rokokowo- klasycystycznego z drugiej połowy XVIII wieku w otoczeniu zabytkowego parku z XIX wieku. Od strony zajazdu wznosi się filarowy portyk trójarkadowy, ozdobiony dekoracją rokokową. Budynek pałacu połączony jest z zamkniętym systemem oficyn. Pałac otacza rozległy park, w którym obok pojedynczych gatunków drzew egzotycznych zachowały się także okazowe dęby, buki, graby i lipy. W parku znajduje się też mauzoleum Szembeków z 1921 roku z cenną rzeźbą Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz grota ze studnią, a w rejonie folwarku znaleźć można kamienną "mogiłę" z żeliwnym krzyżem.

Kościół w Porębie Żegoty pw. św. Marcina i św. Małgorzaty wybudowano w 1762 r. a rozbudowano wg projektu krakowskiego architekta Zygmunta Hendela w 1898 r. Kościół jest jednonawowy, z wieżą zwieńczoną baniastym hełmem. Wewnątrz warto zwrócić uwagę na marmurowe ołtarze pochodzące z Katedry Wawelskiej, a przeniesione tu na przełomie XIX -XX wieku.

Kościół Parafialny pw. św. Wawrzyńca w Regulicach wybudowano w 1887 roku, powstał na miejscu drewnianego kościółka z XIV wieku. Większość elementów jego wystroju wewnętrznego została przeniesiona ze starego do nowego budynku. Najstarszy krzyż określony został jako późnogotycki. Obrazy i figury pochodzą z renesansu i baroku. W 1946 roku rozbudowano chór, na którym znajdują się zabytkowe organy.

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Więcej...